Ontwikkeling

Utrechts Landschap zet zich in voor natuur, landschap en erfgoed. We nemen zelf initiatieven, brengen desgevraagd onze kennis en ervaring in, participeren in samenwerkingsverbanden en reageren op ontwikkelingen in natuur en landschap.

Ontwikkeling

Utrechts Landschap zet zich in voor natuur, landschap en erfgoed. We nemen zelf initiatieven, brengen desgevraagd onze kennis en ervaring in, participeren in samenwerkingsverbanden en reageren op ontwikkelingen in natuur en landschap.

Beleid

Uitvoering natuurbeleid

Utrechts Landschap is intensief betrokken bij het provinciale natuurbeleid, zowel op bestuurlijk als op ambtelijk niveau. De realisatie van de Groene Contour (natuur op landbouwgrond in Utrecht die op termijn onderdeel moet worden van het Natuurnetwerk Nederland) loopt sterk achter. Utrechts Landschap en Natuurmonumenten zijn daarom gestart om de biodiversiteitsdoelen voor de Groene Contour helder en aantrekkelijk in beeld te brengen. Voor een aantal Groene Contourgebieden is bovendien een pilot gestart vanuit het Actieplan Duurzame Landbouw met Natuur.

Provinciale omgevingsvisie

De samenwerkende Oostbroekorganisaties hebben het afgelopen jaar op meerdere manieren bijgedragen aan de totstandkoming van de provinciale Omgevingsvisie.

Voor de langetermijnvisie ‘Horizon 2050’ hebben we een gezamenlijke visie ‘Groen en Gezond’ geschreven. Utrechts Landschap en Natuur en Milieufederatie Utrecht hebben geparticipeerd in het tourteam.

Voor het Koersdocument hebben we onze visie ‘Groen en Gezond’ vertaald in concrete beleidsonderwerpen en koerswijzigingen die wij graag zien bij de provincie. Daarnaast hebben we geparticipeerd in verschillende bijeenkomsten, ook met de adhoc-Statencommissie, onder andere een apart overleg tussen de directeuren Oostbroek en de adhoc-commissie.

Voor de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) heeft Utrechts Landschap deelgenomen aan meerdere gebiedsdialogen voor de regio Utrecht. We hebben onze visie ‘Groen en Gezond’ gestuurd naar enkele leden van het programmateam NOVI.


Duurzame landbouw met natuur

Samen met de Land- en Tuinbouw Organisatie (LTO) en de agrarische collectieven hebben de Oostbroekorganisaties in 2017 hun droom geformuleerd voor een levend, agrarisch landschap. Dit ‘Actieplan Duurzame Landbouw met Natuur’ is input geweest voor de provinciale Landbouwvisie. Een aantal activiteiten uit het Actieprogramma wordt inmiddels uitgevoerd: Natuur en Milieufederatie Utrecht en Landschap Erfgoed Utrecht hebben hierbij een trekkersrol. Utrechts Landschap is een samenwerkingspilot gestart voor natuur inclusieve landbouw met een pachter in Maartensdijk.

Visie energielandschappen

Onze kijk op duurzame energie in het buitengebied hebben wij geformuleerd in onze ‘Visie Energielandschappen’, die we vervolgens hebben verspreid onder provincie, gemeentes en lokale natuur- en milieuorganisaties. Utrechts Landschap is als adviseur betrokken bij initiatieven voor zonnevelden in het buitengebied van diverse gemeentes en een verkenning daarvoor door de provincie.

Projecten

Park Vliegbasis Soesterberg / Hart van de Heuvelrug

We nemen deel aan stuurgroep Hart van de Heuvelrug/Park Vliegbasis Soesterberg, aan ambtelijk coördinatorenoverleg en aan diverse kleinere overleggen. Ook gaven we een toelichting bij een excursie voor Statenleden.

Utrechts Landschap heeft (in opdracht van de provincie) het ‘Inrichtingsplan natuur en recreatie Vliegbasis Soesterberg, voorlopig ontwerp’ opgesteld rond mitigerende en compenserende maatregelen voor de veldleeuwerik. Voor Hart van de Heuvelrug zijn we gestart met het opstellen van het ‘Inrichtingsplan Natuurontwikkeling Kamp van Zeist’ en we leverden input voor het inrichtingsplan voor de ecologische corridor van Camp New Amsterdam.

Koude Oorlog

We nemen deel aan overleg over de culturele programmering en agendering van het thema Koude Oorlog. Uit de periode van de Koude Oorlog zijn op de Vliegbasis veel belangwekkende structuren en gebouwen bewaard gebleven. Al vele jaren vertellen wij met een groep vrijwilligers het verhaal van de Vliegbasis. Veel zaken zijn echter niet bekend of onderbelicht omdat rondom de Koude Oorlog een grote geheimhouding hing. Utrechts Landschap heeft initiatief genomen voor onderzoek door studenten naar de Koude Oorlog op de Vliegbasis (in samenwerking met Universiteit Utrecht, Nationaal Militair Museum en de provincie Utrecht). Dit onderzoek levert in 2019 materiaal voor een tentoonstelling, excursies en speciale activiteiten in het kader van Koude Oorlogsjaar 2019.

Behartigen belangen

Gemeenten

Als inspiratie voor nieuw aangestelde gemeentebestuurders maakten we het pamflet ‘Uw gemeente gezond groen’: een groene checklist. Het pamflet is verspreid onder de Utrechtse gemeentes.

Waterschappen

In 2019 zijn er verkiezingen voor het waterschapsbestuur. Vanuit de natuureigenaren (terreinbeheerders en particuliere landgoedeigenaren) worden er geborgde zetels benoemd. De kandidaten hiervoor zijn in 2018 geselecteerd. De Vereniging van Bos- en Natuurterreineigenaren heeft hierin een algemene coördinerende rol; Utrechts Landschap coördineert – samen met Staatsbosbeheer en Utrechts Particulier Grondbezit – de benoeming van de geborgde zetels voor Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden.

Platform Utrechtse buitenplaatsen

Utrechts Landschap is lid van het Platform Utrechtse Buitenplaatsen, met andere eigenaren, overheden en organisaties uit de wereld van de buitenplaatsen/kastelen. Daarin delen we kennis en ervaring en treden we als het even kan gezamenlijk op. De afgelopen jaren organiseerde het platform een zeer succesvol symposium over historische interieurs.

Platform Utrechtse molens

Utrechts Landschap is tevens lid van het Platform Utrechtse Molens. Het platform vroeg in 2018 aandacht voor de financiering van de instandhouding van molens in de provincie Utrecht. Mede door de komst van vier nieuwe molens binnen de provinciegrens (als gevolg van de fusie van Vianen en de voormalige Zuid-Hollandse gemeenten Leerdam en Zederik) is de wijze van financiering actueel geworden. Daarnaast blijkt uit onderzoek van de Vereniging De Hollandsche Molen dat er landelijk structureel te weinig geld is voor regulier onderhoud. Groot onderhoud is voor vele eigenaren al helemaal een nauwelijks te financieren post.

Gebiedsontwikkeling

Samenwerken groene planologie

Ook dit jaar hebben Natuur en Milieufederatie Utrecht, Natuurmonumenten en Utrechts Landschap weer geïnvesteerd in het kritisch volgen van ruimtelijke ontwikkelingen op (vooral) lokaal niveau. Vanuit deze samenwerking reageren we – indien nodig- op ruimtelijke plannen die natuur, landschap en erfgoedbelangen raken. Zo reageerden we gezamenlijk op de partiële herziening van de Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie en Provinciale Ruimtelijke Verordening. Vanuit deze samenwerking adviseren we lokale natuur-, milieu- en bewonersgroepen hoe te reageren op plannen in hun gemeente.


Ruimtelijke plannen waarop we (gezamenlijk of afzonderlijk) hebben gereageerd:

  • Ontwerp-bestemmingsplan Buitengebied zuidwest Zeist
  • Verordening Tijdelijk en Uitzonderlijk Gebruik luchtvaartuigen (TUG)
  • Concept-omgevingsvisie Renswoude
  • Bestemmingsplan Pijnenburg
  • Voorontwerp bestemmingsplan De Basis Doorn

Uiterwaarden Nederrijn en Lek

De voorbereidingen voor de uitvoering van het inrichtingsplan voor de Elster Buitenwaarden zijn succesvol verlopen: de vergunningen zijn verleend en het werk is aanbesteed (O-gen, provincie Utrecht). De uitvoering start de eerste maanden van 2019.

Het voorlopig ontwerp Inrichtingsplan Lunenburgerwaard is vastgesteld. De verdere voortgang is even opgeschoven, omdat het project Sterke Lekdijk (Deltaprogramma, HDSR) voorrang krijgt. Utrechts Landschap is zowel bij Sterke Lekdijk als bij het project Grebbedijk betrokken en levert onder andere input over meekoppelkansen voor natuur en landschap.


Andere activiteiten in het rivierengebied
:

  • De landelijke beheerproblematiek voor rijkseigendom in de uiterwaarden is in diverse overleggen besproken (Rijkswaterstaat, provincie). Utrechts Landschap heeft een excursie georganiseerd voor Rijkswaterstaat in de Palmerswaard en Steenfabriek Elst om de praktische problematiek goed te laten zien. Ook heeft Utrechts Landschap een presentatie gehouden bij een landelijke bijeenkomst met natuurbeheerders en Rijkswaterstaat.
  • Utrechts Landschap neemt deel aan het kennisnetwerk Ontwikkeling en Beheer Natuurkwaliteit (OBN), Deskundigenteam Rivieren. In 2018 is onder andere een onderzoek gestart naar de ecologische effecten op verdieping van uiterwaardenplassen.
  • De expositie over het project Uiterwaarden Nederrijn is aangevuld met panelen over de Amerongse Bovenpolder en is onder andere in het infocentrum Tabaksschuur Amerongen tentoongesteld.

Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug

Op 11 oktober 2018 bestond het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug vijftien jaar. Dit werd gevierd met een beleefweek voor inwoners en bezoekers. Gebiedspartijen keken terug op vijftien jaar samenwerking.

In 2018 stond het bij elkaar brengen van financiering voor uitvoering van de samenwerkingsagenda centraal. Tegelijkertijd werd gestart met de realisatie van ambities uit deze agenda. Zo resulteerden twee bijeenkomsten in elf projectplannen voor een robuuster watersysteem. Volgend jaar gaan we aan de slag met de gebiedszonering, waarin rustige natuurzones en beleefbare recreatiezones goed blijven samengaan.

Faunapassages Biltse Rading en Utrechtse Weg

Met betrokken partijen is verder gewerkt aan de realisatie van de faunapassages Biltse Rading en Utrechtse Weg. Er is een uitvoeringsorganisatie geformeerd, er is nader onderzoek gedaan naar onder andere kabels, leidingen en bodem en de uitwerking is verder geconcretiseerd. De start staat gepland voor 2019.

Rijkswaterstaat: Ring Utrecht en Hoevelaken

In opdracht van Rijkswaterstaat is met bureau Tauw verder gewerkt aan de uitwerking van de natuurcompensatiegebieden voor de realisatie van de Ring Utrecht. Voor de deelgebieden Kouwenhoven/Nienhof en Bureveld is het inrichtingsplan opgesteld en zijn informatieavonden georganiseerd.


Samen met de Natuur en Milieufederatie Utrecht is een inspraakreactie ingediend op het Tracébesluit Knooppunt Hoevelaken.

Lizard Lane heidecorridor

Utrechts Landschap wil samen met Vitens, TenneT, de provincie Utrecht, gemeente Soest, Netjes Beheer (Hilton), Rijksvastgoedbedrijf en een particuliere eigenaar een heidecorridor realiseren tussen Park Vliegbasis Soesterberg, waterwinlocatie Soestduinen en de Vlasakkers. Een win-winproject, omdat heide in plaats van bomen onder het hoogspanningstracé bijdraagt aan de veiligheid. In 2018 werden de vergunningen geregeld en de kapwerkzaamheden uitgevoerd. Ook maakte een crowdfunding de aanleg van een faunapassage onder de Paltzerweg mogelijk. Voor het plaggen wachten we eerst tot de zandhagedissen weer actief zijn. Vanaf circa maart wordt de uitvoering weer opgepakt en in de zomer 2019 kunnen de zandhagedissen veilig op en neer tussen de heideterreinen van de Vliegbasis en de Vlasakkers.

TOP ’t Jagershuys

Samen met restaurant ’t Jagershuys en gemeente Zeist maakte Utrechts Landschap een plan om ’t Jagershuys en omliggende Zeisterbos te ontwikkelen tot hét vertrekpunt voor natuurbeleving en recreatie. Centraal staan het oplossen van parkeerproblemen en verkeersonveiligheid en het verbeteren van natuurkwaliteit, ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie. In november 2018 ontvingen we eindelijk de langverwachte vergunning. Een aantal onderdelen, zoals de realisatie van een nieuwe parkeerplaats, worden deze winter uitgevoerd. De onderdelen in het Zeisterbos staan op de planning voor de tweede helft van 201

Lokale samenwerking

Samenwerking met lokale bewonersgroepen – soms ook in combinatie met lokale natuurgroepen - heeft onder andere vorm gekregen bij de volgende, grotere dossiers:

Verweliusterrein De Bilt: bewonersvereniging Leefklimaat Utrechtseweg (LUW), Vogelwacht, Werkgroep Sandwijck, IVN De Bilt en Utrechts Landschap werken op dit dossier al vele jaren samen. Dit jaar is gezamenlijk gereageerd op de planontwikkeling voor woningbouw, is een excursie georganiseerd voor de gemeenteraad en zijn gezamenlijk inspraakreacties gegeven.

Toekomst MOB-complex Elst: dit Natuurnetwerk Nederland-terrein is aangekocht door een particulier. Zijn plan voor herontwikkeling is afgewezen door de gemeente Rhenen; het is nu wachten op een nieuw plan.

Initiatief Unesco Geopark Heuvelrug i.o.: Utrechts Landschap steunt dit initiatief en heeft een adviserende rol over werkwijze, organisatie van activiteiten en afstemming met stakeholders. Dit jaar zijn onder andere speciale ‘geo-excursies’ georganiseerd en is de Ontdekkaart Zeist uitgegeven.