Natuur

Utrechts Landschap is de trotse beheerder van ruim 5776 hectare natuur in de provincie Utrecht, waarvan we 5550 hectare in eigendom hebben. Onze natuurgebieden en landgoederen zijn voor publiek opengesteld, via bijvoorbeeld maar liefst 800 kilometer aan wandelpaden. De enige uitzondering zijn de rustgebieden voor dieren en ons bosreservaat, die niet vrij toegankelijk zijn.

Natuurbeheer

Natuurbeheer

Bossen

Storm, sneeuw en later in het jaar droogte zorgden voor het nodige werk.

Heide

Heidegebieden laten we begrazen, maar dat doen we gefaseerd in ruimte en tijd.

Natuurakkers

Utrechts Landschap beheert 140 hectare natuurakkers waar we op biologische wijze granen telen.

Grasland

Onze ruim 600 hectare kruiden- en faunarijk grasland is zeer gevarieerd in structuur.

Riviernatuur

In de uiterwaarden langs de Nederrijn en Lek ligt een keten van afwisselende riviernatuur.

Faunabeheer

Bij wildbeheer en schadebestrijding is ons principe 'nee, tenzij'.

Exoten

We besteden tegenwoordig veel tijd aan de bestrijding van invasieve exoten.

Bossen

Storm, sneeuw en later in het jaar droogte zorgden voor het nodige werk.

Heide

Heidegebieden laten we begrazen, maar dat doen we gefaseerd in ruimte en tijd.

Natuurakkers

Utrechts Landschap beheert 140 hectare natuurakkers waar we op biologische wijze granen telen.

Grasland

Onze ruim 600 hectare kruiden- en faunarijk grasland is zeer gevarieerd in structuur.

Riviernatuur

In de uiterwaarden langs de Nederrijn en Lek ligt een keten van afwisselende riviernatuur.

Faunabeheer

Bij wildbeheer en schadebestrijding is ons principe 'nee, tenzij'.

Exoten

We besteden tegenwoordig veel tijd aan de bestrijding van invasieve exoten.

Projecten natuur

Steilrandjes voor de bijen

Op heideterreinen waar geen grote grazers lopen die ‘stierenkuilen’ maken, hebben we in 2018 enkele kunstmatige steilrandjes aangelegd als nestgelegenheid voor wilde bijen en wespen. De steilrandjes zijn aangelegd in vegetaties van heide en bloemrijk droog schraalland. Vóór de steilranden is kaal zand ontwikkeld met in directe omgeving een takkenhoop. De steilranden bieden onderdak aan graafbijen en wespen (waaronder zeer zeldzame spinnendoders op De Paltz). Het zand voor de randen is geschikt voortplantingshabitat voor zandhagedissen, terwijl de takkenhopen dienen als schuilgelegenheid. De steilrandjes zijn aangelegd op landgoed De Paltz, De Krakeling, de Hoge Ginkel en Breeveen.


Dit project is mede mogelijk gemaakt door Stichting Huising/ de Stigter Fonds en Van der Hucht De Beukelaar Stichting.

Poelen voor kamsalamanders op landgoed Oostbroek en Houdringe

Op landgoed Houdringe hebben we een poel aangelegd en op landgoed Oostbroek twee. De poelen zijn gericht op uitbreiding van het leefgebied van kamsalamanders door geschikt voortplantingswater aan te bieden. Deze zeldzame icoonsoort van de provincie Utrecht is afhankelijk van een gevarieerd en kleinschalig landschap met voldoende voortplantingswateren, omgeven door een netwerk van bossen, houtwallen en ruigte. Dit landschap is op beide landgoederen nu ruimschoots aanwezig. Naast kamsalamanders profiteren ook andere amfibieën en de ringslang.


Dit project is mede mogelijk gemaakt door de provincie Utrecht (Uitvoering Platform Landschap) en de Nationale Postcode Loterij.

Bornia: van vervuilde schietbaan naar heidelandschap

In 2018 is het sanerings- en natuurontwikkelingsproject op landgoed Bornia afgesloten.

Op Bornia lag tot in de jaren tachtig een kleiduivenschietbaan, waardoor over een groot oppervlak delen van de schotels (kleiduiven) en massa’s loodhagel lagen.

De vervuilde grond is op locatie ingepakt in een speciale zeer duurzame folie, zodat de vervuiling zich niet meer kan verspreiden. Daardoor ontstaat een langgerekt landschapselement dat qua uiterlijk nog het beste te vergelijken is met een fors stuifduin, wat goed past in het gebied.


We hebben gekozen voor inpakken in plaats van afvoeren omdat het goedkoper is, minder verkeersbewegingen vraagt en tóch veilig is.

De bodemsanering is gecombineerd met natuurontwikkeling: circa 3,5 hectare bos is omgezet in heide. Doordat we op het gesaneerde terrein en op het ‘stuifduin’ heidestrooisel hebben aangebracht, vergroten we het heidegebied.

De uitgevoerde saneringsvariant is gekozen in nauw overleg met de provincie Utrecht en met RUD Utrecht. De provincie heeft daarnaast ook financieel bijgedragen aan het project.


De uitgevoerde saneringsvariant is gekozen in nauw overleg met de provincie Utrecht en met RUD Utrecht. De provincie heeft daarnaast ook financieel bijgedragen aan het project.

Resultaten natuur 2018

Om te zien hoe de natuur zich ontwikkelt en welk effect het beheer heeft, vinden in onze gebieden regelmatig onderzoeken, tellingen en inventarisaties van planten en dieren plaats. We maken daarbij gebruik van ecologische bureaus en honderdduizenden waarnemingen van vrijwilligers.

Medewerker monitoring

Begin 2018 is aan het team Beleid & Planvorming een medewerker monitoring toegevoegd. Het takenpakket bestaat uit de planning van de monitoring en de afgifte van vergunningen. De medewerker monitoring ondersteunt de ecoloog bij het uitvoeren van beheerevaluaties en het maken van beheerplannen. Voorlopig gaat er nog veel tijd zitten in het organiseren en ontsluiten van de honderdduizenden waarnemingen gedaan door vrijwilligers en ecologische bureaus.

Onderzoek grondbroeders Park Vliegbasis Soesterberg

Ook dit jaar zijn de grondbroeders van het uitgestrekte droge schraalgrasland, heide en bosranden op Park Vliegbasis Soesterberg geïnventariseerd. Dit zeer waardevolle natuurgebied blijft elk jaar weer verbazen. Zo zijn er dit jaar vijf territoria van de grauwe klauwier gevonden. Daarmee vormt de Vliegbasis ook voor deze bedreigde soort een bolwerk. Misschien nog spectaculairder was het broedgeval – met vliegvlugge jongen – van de draaihals, de zeldzaamste specht van Nederland.

Onderzoek heideterreinen

Aanvullend op het onderzoek uit 2017 zijn in 2018 de heideterreinen op Heidestein, Bornia, Noordhout en enkele terreinen op de zuidoostelijke Heuvelrug geïnventariseerd. De korstmossenflora van Heidestein bleek heel bijzonder. Daarnaast was de waarneming van roepende nachtzwaluwen een grote opsteker. De afgelopen tien jaar heeft er heideherstel op Bornia en Heidestein plaatsgevonden. Een van de doelsoorten – de nachtzwaluw - lijkt nu daadwerkelijk terug te keren.

Graslanden Vijfheerenlanden en Everdinger Waarden

Dit jaar zijn in Vijfheerenlanden de graslanden van de Polder Autena op flora geïnventariseerd. Deze polder herbergt soortenrijke vochtige hooilanden met onder andere veel dotterbloemen, echte koekoeksbloem en een grote groeiplaats van moeraskartelblad.Ook dit jaar zijn de Everdinger Waarden meermalen geïnventariseerd op flora.

Ruim tien jaar na afronding van de natuurontwikkeling zijn de hooilanden een uniek bolwerk van maar liefst zeven soorten orchideeën: rietorchis (in 2018 honderden), vleeskleurige orchis en moeraswespenorchis (duizenden), de bijenorchis (tientallen), de bosorchis, de grote keverorchis en hondskruid (een of enkele). De succesvolle ontwikkeling van dit orchideeënrijk nat schraalland heeft als referentie gediend voor de op handen zijnde natuurontwikkeling in een andere Utrechtse uiterwaard: de Elster Buitenwaarden.

Pleegakkers voor zeldzame soorten

Om uitgestorven of zeer zeldzame akkerplanten te herintroduceren, hebben we in samenwerking met Natuurbalans Limes Divergens en het Louis Bolk Instituut zes ‘pleegakkers’ van 0,5 hectare aangelegd: drie op kleigrond en drie op zandgrond. Op zo’n akker ontwikkelt zich een duurzame populatie van akkerplanten, die dan gaat fungeren als bronlocatie voor ander natuurakkers in de provincie Utrecht. De akkers worden jaarlijks geïnventariseerd. Dit jaar waren we blij verrast met de ontwikkeling van deze akkers. Er waren veel zeldzame soorten aanwezig, waaronder wilde weit, brede wolfsmelk, smalle raai, akkerogentroost, eironde en spiesleeuwenbek.